Một đất nước Việt Nam với nhiều chiến tích lẫy lừng trong những cuộc chiến tranh dựng nước và giữ nước được tái hiện sinh động nhất tại viện bảo tàng này. Nhiều hiện vật còn gìn giữ từ thời khai sơ đến những triều đại phong kiến và đặc biệt là hai cuộc chiến chống thực dân và đế quốc vẫn còn tỏa sáng đến hôm nay. Năm 1970, bảo tàng được xây dựng thêm phần phía sau một dãy nhà do kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng thiết kế. Dãy nhà có hình chữ U, ở giữa là hồ cây cảnh lộ thiên, hai dãy nhà nối hai bên, sau cùng là dãy nhà ba tầng với 2 lớp mái, có gắn đầu rồng kiểu gặm trang trí ở các góc mái. Nhờ các cửa đều hướng ra hồ cây cảnh, nên phòng trưng bày khá thoáng mát và sáng sủa. Ngoài ra, bảo tàng còn có trên 25.000 sách, báo và tài liệu; rất có giá trị cho công việc nghiên cứu các ngành khảo cổ học, dân tộc học, sử học, bảo tàng học...